Nu de plannen voor het architectonisch ontwerp van de invulling van het kerkterrein in het dorpscentrum van Garsthuizen volledig klaar zijn, is het tijd om aandacht te besteden aan de ruimte eromheen. Onder leiding van landschapsarchitect Rianne Luring is een plan gemaakt dat op 2 juli gepresenteerd is aan de dorpsbewoners. Zij konden op locatie een kijkje komen nemen en ook op basis van een route de plannen bekijken en aanhoren. Hun suggesties worden – daar waar mogelijk – nog meegenomen in de verdere uitwerking. Groninger Kerken is eigenaar van dit kerkterrein/ kerkhof en heeft samen met Jan de Vries en Marie-Lou Gregoire, de trekkers van het project ‘Hart voor Garsthuizen’, input geleverd voor het plan van Rianne Luring. Het project wordt gefinancierd uit compensatiegelden van Tennet, vanuit de Provincie Groningen.
Waar bestaan de plannen uit?
Het uitgangspunt van het ontwerp is om het kerkterrein/kerkhof opnieuw een herkenbare en aantrekkelijke plek in het dorp te maken, waarbij de cultuurhistorische, landschappelijke en ecologische waarden worden versterkt. Het ontwerp voor ‘de nieuwe kerk’, een bouwwerk wat verwijst naar de verdwenen kerk, vormt daarbij het vertrekpunt.
Historische structuur herstellen
Het ontwerp grijpt terug op de historische inrichting van het kerkterrein door karakteristieke elementen opnieuw zichtbaar te maken:
- herstel van de historische rondgang rondom de voormalige kerk met een hal verhard pad;
- behoud van het oorspronkelijke hoofdpad, ondanks dat dit niet langer naar een kerk leidt;
- herstel van de representatieve hoofdentree met het oorspronkelijke smeedijzeren hekwerk;
- behoud van de ondergeschikte zijentree als functionele toegang.
Behoud van cultuurhistorische elementen
Belangrijke bestaande elementen blijven behouden en worden waar mogelijk versterkt:
- behoud van de kerkfundamenten en monumentale grafzerken;
- behoud van de gracht rondom het terrein;
- behoud van de aanwezige Taxussen als kenmerkend onderdeel van Groningse kerkterreinen; voor de aanleg van de rondgang wordt slechts één Taxus vervangen;
- behoud van de bestaande beukenhaag, seringenhaag en karakteristieke bomen, met gericht onderhoud.
Terugbrengen van historische beplanting
Op basis van historisch onderzoek wordt gekozen voor beplanting die aansluit bij de vroegere uitstraling van het kerkterrein.
Aanbevolen wordt:
- herplant van vijf sierkersen (Prunus serrulata ‘Kanzan’) als verwijzing naar de beeldbepalende bloesem uit de jaren 70-2000;
- aanplant van drie vogelkersen (Prunus padus) ter versterking van biodiversiteit;
- uitbreiding van bestaande sneeuwklokjes met lokaal plantmateriaal;
- behoud en aanvulling van bestaande hagen en bomen.
Vergroten van biodiversiteit
Het terrein moet niet alleen cultuurhistorisch waardevol zijn, maar ook ecologisch rijker worden.
Daarvoor wordt voorgesteld:
- kruidenrijke graslanden te ontwikkelen;
- inheemse kruidenmengsels toe te passen;
- verschillende vegetaties aan te leggen binnen de voormalige kerk, op het kerkhof en langs de slootwal;
- uitsluitend autochtoon plant- en zaaigoed te gebruiken;
- plantensoorten te kiezen die langdurige bloei bieden en aantrekkelijk zijn voor insecten en vogels.
Beheer gericht op natuur én gebruik
Het beheer wijkt bewust af van een traditioneel strak gemaaid gazon.
Aanbevolen wordt:
- extensief maaibeheer (2–6 keer per jaar, afhankelijk van de locatie);
- gefaseerd maaien zodat steeds bloeiende vegetatie aanwezig blijft;
- maaisel afvoeren om de bodem schraal te houden;
- alleen paden en verblijfsplekken regelmatig maaien;
- looppaden door hogere vegetatie laten ontstaan;
- maaifrequentie afstemmen op gebruik van het terrein.
Landschappelijke beleving versterken
De inrichting moet bezoekers uitnodigen om het terrein te beleven.
Daarvoor wordt voorgesteld:
- de hoogte van de wierde zichtbaar te houden;
- het terrein als ontmoetingsplek vorm te geven;
- eenvoudige betonnen banken langs de historische rondgang te plaatsen;
- maaipaden door kruidenrijke vegetatie aan te leggen;
- de voormalige kerkcontour als bloemrijke ruimte herkenbaar te maken;
- het landmerk onderdeel te laten zijn van een groen en historisch ensemble.
Kern van de landschappelijke aanbevelingen
De landschapsvisie is gebaseerd op vier hoofdprincipes:
- Behoud en versterking van het cultuurhistorische karakter van het kerkterrein.
- Herstel van historische groenstructuren, zoals de rondgang en de bloeiende sierkersen.
- Ontwikkeling van een soortenrijke, ecologisch waardevolle inrichting met inheemse beplanting en extensief beheer.
- Creëren van een aantrekkelijke ontmoetingsplek waarin landschap, erfgoed en biodiversiteit elkaar versterken.
Vervolg
Afhankelijk van de start van de bouw van bouw van het architectonisch ontwerp wordt de locatie landschappelijk heringericht.
Voor meer informatie raadplaag het rapport Landschappelijke herinrichting voor kerkterrein Garsthuizen.
Bekijk hier het schetsontwerp